Makna firman Allah: “Wajah-wajah pada hari itu berseri-seri, memandang kepada Rabbnya.” (QS. Al-Qiyamah: 22–23)
Shahih
وَقَالَ حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ " يُحْبَسُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُهِمُّوا بِذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا فَيُرِيحُنَا مِنْ مَكَانِنَا. فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ آدَمُ أَبُو النَّاسِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْكَنَكَ جَنَّتَهُ، وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ، وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَىْءٍ، لِتَشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا، قَالَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ قَالَ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ أَكْلَهُ مِنَ الشَّجَرَةِ وَقَدْ نُهِيَ عَنْهَا ـ وَلَكِنِ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ نَبِيٍّ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ. فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ سُؤَالَهُ رَبَّهُ بِغَيْرِ عِلْمٍ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ خَلِيلَ الرَّحْمَنِ. قَالَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ ثَلاَثَ كَلِمَاتٍ كَذَبَهُنَّ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا مُوسَى عَبْدًا آتَاهُ اللَّهُ التَّوْرَاةَ وَكَلَّمَهُ وَقَرَّبَهُ نَجِيًّا. قَالَ فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ قَتْلَهُ النَّفْسَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا عِيسَى عَبْدَ اللَّهِ وَرَسُولَهُ وَرُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ. قَالَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنِ ائْتُوا مُحَمَّدًا ﷺ عَبْدًا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ. فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي فَيَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ، فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ". قَالَ قَتَادَةُ وَسَمِعْتُهُ أَيْضًا يَقُولُ " فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ـ قَالَ ـ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ". قَالَ قَتَادَةُ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ " فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ الثَّالِثَةَ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ـ قَالَ ـ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ". قَالَ قَتَادَةُ وَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ " فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، حَتَّى مَا يَبْقَى فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَىْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ ـ قَالَ ـ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ الآيَةَ {عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا} قَالَ وَهَذَا الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِي وُعِدَهُ نَبِيُّكُمْ ﷺ ".
waqala hajjaju ibnu minhalin haddatsana hammamu ibnu yahya, haddatsana qatadahu, an anasin rdh allah nh anna annabiyya qala " yuhbasu almuminuna yawma alqiyamahi hatta yuhimmu bidzalika fayaquluna lawi astasyfana ila rabbina fayurihuna min makanina. fayatuna adama fayaquluna anta adamu abu annasi khalaqaka allahu biyadihi waaskanaka jannatahu, waasjada laka malaikatahu, waallamaka asmaa kulli syain, litasyfa lana inda rabbika hatta yurihana min makanina hadza, qala fayaqulu lastu hunakum qala wayadzkuru khathiatahu ati ashaba aklahu mina assyajarahi waqad nuhiya anha walakini atu nuhan awwala nabiyyin baatsahu allahu ila ahli alardhi. fayatuna nuhan fayaqulu lastu hunakum wayadzkuru khathiatahu ati ashaba sualahu rabbahu bighayri ilmin walakini atu ibrahima khalila arrahmani. qala fayatuna ibrahima fayaqulu inni lastu hunakum wayadzkuru tsalatsa kalimatin kadzabahunna walakini atu musa abdan atahu allahu attawraha wakallamahu waqarrabahu najiyyan. qala fayatuna musa fayaqulu inni lastu hunakum wayadzkuru khathiatahu ati ashaba qatlahu annafsa walakini atu isa abda allahi warasulahu waruha allahi wakalimatahu. qala fayatuna isa fayaqulu lastu hunakum walakini atu muhammadan abdan ghafara allahu lahu ma taqaddama min dzanbihi wama taakkhara. fayatuni faastadzinu ala rabbi fi darihi fayudzanu li alayhi, faidza raaytuhu waqatu sajidan fayadauni ma syaa allahu an yadaani fayaqulu arfa muhammadu, waqul yusma, wasyfa tusyaffa, wasal tutha qala faarfau rasi fautsni ala rabbi bitsanain watahmidin yuallimunihi, fayahuddu li haddan faakhruju faudkhiluhumu aljannaha ". qala qatadahu wasamituhu aydhan yaqulu " faakhruju faukhrijuhum mina annari waudkhiluhumu aljannaha, tsumma audu faastadzinu ala rabbi fi darihi fayudzanu li alayhi, faidza raaytuhu waqatu sajidan fayadauni ma syaa allahu an yadaani tsumma yaqulu arfa muhammadu, waqul yusma, wasyfa tusyaffa, wasal tutha qala faarfau rasi fautsni ala rabbi bitsanain watahmidin yuallimunihi qala tsumma asyfau fayahuddu li haddan faakhruju faudkhiluhumu aljannaha ". qala qatadahu wasamituhu yaqulu " faakhruju faukhrijuhum mina annari waudkhiluhumu aljannaha, tsumma audu attsalitsaha faastadzinu ala rabbi fi darihi fayudzanu li alayhi, faidza raaytuhu waqatu sajidan fayadauni ma syaa allahu an yadaani tsumma yaqulu arfa muhammadu, waqul yusma, wasyfa tusyaffa, wasal tuthah qala faarfau rasi fautsni ala rabbi bitsanain watahmidin yuallimunihi qala tsumma asyfau fayahuddu li haddan faakhruju faudkhiluhumu aljannaha ". qala qatadahu waqad samituhu yaqulu " faakhruju faukhrijuhum mina annari waudkhiluhumu aljannaha, hatta ma yabqa fi annari ila man habasahu alquranu a wajaba alayhi alkhuludu qala tsumma tala hadzihi alayaha asa an yabatsaka rabbuka maqaman mahmudan qala wahadza almaqamu almahmudu adzi wuidahu nabiyyukum ".
Anas bin Malik r.a. meriwayatkan bahwa Nabi ﷺ bersabda: Pada Hari Kiamat kaum mukmin tertahan begitu lama hingga mereka merasa berat dan berkata: “Seandainya kita meminta syafaat seseorang kepada Rabb kita agar Dia meringankan keadaan kita.” Mereka mendatangi Adam dan menyebutkan keutamaannya, tetapi Adam berkata: “Aku tidak pantas; aku teringat dosa makan dari pohon.” Ia menyuruh mereka pergi ke Nuh. Nuh juga berkata: “Aku tidak pantas; aku teringat doaku kepada Rabbku tanpa ilmu.” Ia memerintahkan pergi kepada Ibrahim. Ibrahim berkata: “Aku tidak pantas; aku teringat tiga ucapan yang tampak seperti kebohongan.” Ia menyuruh mereka ke Musa. Musa berkata: “Aku tidak pantas; aku teringat dosaku membunuh seseorang.” Ia menyuruh mereka ke Isa. Isa berkata: “Aku tidak pantas, tapi mintalah kepada Muhammad ﷺ, seorang hamba yang telah diampuni dosa masa lalu dan masa depannya.” Mereka mendatangi Nabi Muhammad ﷺ. Beliau berkata: “Aku meminta izin kepada Rabbku untuk memasuki rumah-Nya, maka aku diizinkan. Ketika aku melihat-Nya, aku bersujud dan dibiarkan selama Allah menghendaki. Lalu dikatakan: ‘Angkatlah kepalamu wahai Muhammad, berbicaralah niscaya didengar; mintalah niscaya diberi; berilah syafaat niscaya diterima.’ Aku pun memuji-Nya dengan pujian yang Dia ajarkan kepadaku. Kemudian Dia menetapkan batasan bagi orang-orang yang kuambil dari neraka untuk aku masukkan ke surga.” Nabi ﷺ bersabda bahwa beliau keluar dan mengeluarkan sekelompok orang dari neraka, lalu kembali sujud dan memberi syafaat lagi, hingga tiga kali. Setiap kali, Allah mengulangi firman-Nya: “Angkat kepalamu, berbicaralah, mintalah, dan berilah syafaat.” Dan setiap kali Allah menetapkan batasan tertentu bagi siapa saja yang diizinkan keluar dari neraka hingga dimasukkan ke surga. Nabi ﷺ bersabda bahwa akhirnya tidak ada yang tersisa di neraka kecuali mereka yang *ditahan oleh al-Qur’an*, yaitu orang-orang yang secara hukum ditetapkan kekal di dalamnya. Lalu beliau membaca firman Allah: *“Mudah-mudahan Rabbmu membangkitkanmu ke maqām maḥmūd (kedudukan terpuji).”* (QS. Al-Isrā’: 79). Beliau bersabda: “Itulah maqām maḥmūd yang dijanjikan kepada nabi kalian.”
Ringkasan, rujukan ulama, dan hikmah praktis